Spadek odsetka otyłości w USA: nowe dane i rola leków GLP‑1

W najnowszych statystykach dotyczących zdrowia publicznego w Stanach Zjednoczonych pojawił się ostrożny powód do optymizmu: odsetek dorosłych sklasyfikowanych jako osoby z otyłością wynosi obecnie 37%, podczas gdy w 2022 roku osiągnął rekordowe 39,9%. Wskazuje się przy tym jeden szczególnie prawdopodobny czynnik, który mógł znacząco wpłynąć na ten trend.

Dane z sondażu Gallupa: mniej osób z otyłością niż trzy lata temu

Wyniki pochodzą z internetowego badania przeprowadzonego przez firmę analityczną Gallup w pierwszych trzech kwartałach 2025 roku na próbie 16 946 dorosłych mieszkańców USA. Przekłada się to na około 7,6 mln mniej osób zaliczonych do grupy z otyłością w porównaniu z sytuacją sprzed trzech lat. Jeśli spadek się utrzyma, może to w dłuższej perspektywie oznaczać mniej problemów zdrowotnych powiązanych z otyłością, takich jak nowotwory, choroby serca, udary oraz trudności z obszaru zdrowia psychicznego.

GLP‑1, semaglutyd, Ozempic i Wegovy: rosnące użycie leków a spadek otyłości

Ten sam sondaż wykazał, że leki wspomagające redukcję masy ciała, takie jak Ozempic i Wegovy - znane jako leki GLP‑1 (glukagonopodobny peptyd‑1) - wyraźnie zyskują na popularności. Odsetek dorosłych przyjmujących je w celu zrzucenia kilogramów wzrósł mniej więcej dwukrotnie: do 12,4% z 5,8% notowanych w lutym 2024 roku.

GLP‑1 to naturalny hormon wytwarzany w organizmie, który spowalnia trawienie, wpływa na odczuwanie apetytu oraz pomaga regulować poziom glukozy we krwi. Leki takie jak semaglutyd (sprzedawany m.in. pod nazwami Ozempic i Wegovy) uruchamiają podobne mechanizmy w mózgu, co stało się nowym narzędziem w zarządzaniu masą ciała.

Nie ma bezpośredniego dowodu, że to właśnie leki GLP‑1 odpowiadają za obserwowany spadek odsetka otyłości. Jednak biorąc pod uwagę rosnące stosowanie oraz ich znaną skuteczność, taki związek wydaje się prawdopodobny. Zbieg spadku otyłości ze wzrostem użycia semaglutydu jest też zgodny z innymi niedawnymi analizami, a dodatkowo widać rosnącą rozpoznawalność tych preparatów: Gallup odnotował, że 89% dorosłych deklaruje znajomość tych leków (wobec 80% w lutym 2024 roku).

Największe spadki otyłości dotyczyły osób w wieku 40–49 lat oraz 50–64 lata - czyli grup, które w najnowszych badaniach Gallupa jednocześnie najczęściej zgłaszały stosowanie leków GLP‑1. W przypadku najmłodszych i najstarszych dorosłych nie zaobserwowano większych zmian w odsetkach otyłości.

Cukrzyca typu 2 i cukrzyca typu 1: mniej optymistyczne wskaźniki

Leki GLP‑1 opracowano pierwotnie z myślą o leczeniu cukrzycy typu 2, ale w obszarze samych rozpoznań cukrzycy dane wyglądają gorzej. Odsetek dorosłych w USA z diagnozą cukrzycy typu 1 lub cukrzycy typu 2 wzrósł do rekordowego poziomu 13,8%. Nastąpiło to po niewielkim spadku rok wcześniej: z 13,6% w 2023 roku do 13,4% w 2024 roku.

Cukrzyca jest zwykle chorobą przewlekłą, często towarzyszącą pacjentowi przez całe życie, dlatego spadek otyłości raczej nie przełoży się szybko na „odwrócenie” już istniejących zachorowań. Zakłada się natomiast, że jeśli odsetek otyłości będzie długofalowo maleć, w przyszłości może to wiązać się z mniejszą liczbą nowych przypadków cukrzycy typu 2.

Ograniczenia sondażu i definicja otyłości według WHO (BMI)

Warto pamiętać, że tego typu sondaże Gallupa opierają się na deklaracjach respondentów i nie są recenzowane naukowo, przez co dane mogą być mniej wiarygodne niż pomiary prowadzone bezpośrednio przez zespoły badawcze.

Otyłość Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje jako wynik równy co najmniej 30 w wskaźniku masy ciała (BMI). BMI oblicza się, dzieląc masę ciała przez kwadrat wzrostu. Jednocześnie różnice w sposobach mierzenia otyłości oraz złożone relacje między masą ciała, rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej a ryzykiem chorób są skomplikowane i pozostają przedmiotem stałej oceny.

Skala problemu poza USA i pytanie o bezpieczeństwo terapii

Mimo pozytywnego sygnału z USA, pracy nad poprawą zdrowia publicznego wciąż jest dużo - zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i globalnie. Tam, gdzie odsetki otyłości pozostają wysokie, ryzyko powikłań zdrowotnych dotyczy ogromnej liczby osób: w Wielkiej Brytanii raportowano 28% w 2022 roku, a w Australii 31,7% w latach 2022–2023.

Zwiększające się wykorzystanie leków GLP‑1 może dodatkowo pomóc w ograniczaniu skali otyłości, ale preparaty te mają też własny profil ryzyka i wymagają odpowiedzialnego stosowania pod opieką medyczną. W praktyce istotne są również kwestie dostępności: koszty terapii, ciągłość zaopatrzenia i zasady refundacji mogą wpływać na to, kto realnie skorzysta z takich rozwiązań, a tym samym - jak bardzo zmiany w statystykach będą równomierne między różnymi grupami społecznymi.

Jednocześnie, nawet jeśli otyłość bywa częściowo uwarunkowana genetycznie, podstawowe zalecenia pozostają aktualne: kontrola diety, większa dawka ruchu oraz odpowiednia ilość snu nadal stanowią klasyczny fundament profilaktyki i wspierania zdrowia.

Gallup opublikował wyniki swojego badania na firmowej stronie internetowej.