Ten lek skutecznie leczy łysienie u mężczyzn, ale może powodować poważne skutki uboczne.

Dla wielu mężczyzn postępujące przerzedzanie włosów to coś znacznie więcej niż kwestia wyglądu. Finasteryd – lek od lat szeroko przepisywany na łysienie androgenowe (czyli łysienie typu męskiego) – przez długi czas uchodził za skuteczne wsparcie w tym bardzo osobistym problemie.

Jednocześnie coraz częściej pojawiają się obawy, że jego stosowanie może wiązać się ze wzrostem ryzyka zaburzeń nastroju, takich jak depresja, lęk, a nawet myśli samobójcze. W efekcie wśród pacjentów oraz osób pracujących w ochronie zdrowia narasta dyskusja o możliwych zagrożeniach związanych z długotrwałym przyjmowaniem tego leku.

Co dokładnie robi finasteryd w organizmie i co mówią dane o ryzyku problemów ze zdrowiem psychicznym?

Jak działa finasteryd w łysieniu androgenowym (łysieniu typu męskiego)?

Finasteryd stosuje się w leczeniu łysienia androgenowego. Jego celem jest wspieranie odrastania włosów i spowalnianie dalszej utraty owłosienia.

Jednym z kluczowych mechanizmów stojących za łysieniem typu męskiego jest wytwarzanie hormonu o nazwie dihydrotestosteron (DHT), który organizm produkuje z testosteronu. Gdy DHT wiąże się z mieszkami włosowymi, uruchamia proces określany jako miniaturyzacja mieszków włosowych. Oznacza to stopniowe skracanie cyklu wzrostu włosa, przez co włosy stają się coraz cieńsze i słabsze.

Finasteryd działa poprzez hamowanie enzymu, który przekształca testosteron w dihydrotestosteron. Dzięki zablokowaniu tego enzymu stężenie DHT u większości mężczyzn może spaść mniej więcej o 60–70%.

Lek zatwierdzono jako preparat dostępny wyłącznie na receptę pod koniec lat 90. XX wieku. W terapii łysienia stosuje się go jako doustną tabletkę 1 mg raz dziennie. Warianty w dawce 5 mg na dobę nie są używane w leczeniu łysienia – wykorzystuje się je w terapii łagodnego (nienowotworowego) rozrostu prostaty.

Finasteryd nie jest przeznaczony dla kobiet, mimo że także u nich może występować ten typ utraty włosów.

Finasteryd a zdrowie psychiczne: depresja, lęk i myśli samobójcze

W części wytycznych kierowanych do personelu medycznego (np. w Australii) zmiany dotyczące zdrowia psychicznego nie są wymieniane jako jednoznacznie potwierdzone działanie niepożądane.

Na podstawie badań klinicznych do najczęstszych działań niepożądanych zalicza się: - obniżenie libido, - zaburzenia erekcji, - zmniejszenie produkcji nasienia.

W zaleceniach opisuje się też podwyższone ryzyko raka prostaty oraz potencjalne ryzyko raka piersi (warto pamiętać, że mężczyźni również mogą zachorować na raka piersi).

Choć pierwotne badania kliniczne prowadzone na potrzeby rejestracji leku nie wskazywały na problemy psychiczne, późniejszy nadzór nad pacjentami stosującymi finasteryd zaczął sugerować możliwe zwiększenie ryzyka depresji i myśli samobójczych.

Z drugiej strony, ponieważ część tych danych opiera się na zgłoszeniach samych pacjentów, w niektórych materiałach podkreśla się, że nie potwierdzono w sposób definitywny związku przyczynowo‑skutkowego.

Sytuacja zmieniła się w ocenie europejskiej: w maju 2025 r. komitet ds. bezpieczeństwa Europejskiej Agencji Leków wskazał, że myśli samobójcze są potwierdzonym działaniem niepożądanym finasterydu. Równocześnie Unia Europejska zaleca informowanie pacjentów, że finasteryd może powodować obniżenie nastroju oraz depresję.

Podobnie w kwietniu 2025 r. amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) ostrzegła, że w przypadku finasterydu przygotowywanego w aptece recepturowej (tzw. preparaty robione na zamówienie) także postacie do stosowania na skórę mogą wiązać się z działaniami niepożądanymi zbliżonymi do wersji doustnej – w tym z depresją, lękiem i myślami samobójczymi.

W praktyce klinicznej warto pamiętać, że na nastrój mogą wpływać równolegle różne czynniki: stres, problemy ze snem, używki, choroby współistniejące czy inne leki. Dlatego tak istotna jest rozmowa z lekarzem, który pomoże uporządkować możliwe przyczyny oraz ocenić, czy czasowo zbieżne pogorszenie samopoczucia może mieć związek z finasterydem.

Osobnym aspektem jest bezpieczeństwo źródła preparatu. Zakupy przez niesprawdzone kanały, samodzielne modyfikowanie dawki lub stosowanie mieszanek o niepewnym składzie utrudniają ocenę działań niepożądanych i zwiększają ryzyko powikłań. W razie wątpliwości co do jakości lub pochodzenia leku warto omówić to z farmaceutą.

Co zrobić, jeśli finasteryd pogarsza samopoczucie?

Jeżeli podczas przyjmowania leku zauważysz zmiany w zdrowiu psychicznym, nie próbuj radzić sobie z istotnymi wahaniami nastroju w pojedynkę. Gdy pojawia się nietypowo obniżony nastrój, nasilony lęk albo poczucie rozchwiania emocjonalnego, skontaktuj się z lekarzem, aby wspólnie ocenić, czy finasteryd może mieć wpływ na Twoje samopoczucie i jakiego wsparcia potrzebujesz.

Przy łagodnych objawach lekarz może zaproponować: - czasowe wstrzymanie finasterydu i obserwację, czy nastąpi poprawa, albo - kontynuację leczenia z równoległym wsparciem w obszarze zdrowia psychicznego.

Jeżeli objawy są poważniejsze, właściwe może być odstawienie leku oraz pilna ocena lekarska.

Gdy stosujesz finasteryd i martwią Cię działania niepożądane, możesz go bezpiecznie odstawić od razu. U większości osób skutki uboczne słabną, gdy lek przestaje działać w organizmie, choć niewielka część pacjentów zgłasza utrzymywanie się objawów przez dłuższy czas.

Trzeba też brać pod uwagę, że po odstawieniu finasterydu poziomy hormonów będą stopniowo wracać do wartości wyjściowych, a efekt w postaci odrostu włosów uzyskany dzięki leczeniu z czasem zacznie zanikać.

Alternatywy, gdy finasteryd nie jest dla Ciebie

Jeśli finasteryd nie jest odpowiednim wyborem, istnieje inna opcja oparta na dowodach naukowych.

Minoksydyl do stosowania miejscowego to leczenie pierwszego wyboru, które można stosować samodzielnie lub łączyć z innymi metodami. Jest dostępny w aptekach bez recepty. Działa tylko w czasie stosowania i może podrażniać skórę głowy, ale jego skuteczność jest dobrze udokumentowana i jest on szeroko rekomendowany.

Choć depresja i lęk bywają łączone również z minoksydylem, częstość takich zgłoszeń jest znacznie niższa, co wiąże się z miejscową drogą podania.

Istnieje też lek o nazwie dutasteryd. Ponieważ jednak działa w sposób zbliżony do finasterydu, może również zwiększać ryzyko problemów ze zdrowiem psychicznym. Z tego powodu, jeśli finasteryd nie jest dla Ciebie odpowiedni, najlepiej unikać dutasterydu.

Autorzy: Nial Wheate, profesor, Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Macquarie, oraz Jasmine Lee, farmaceutka i doktorantka, Uniwersytet w Sydney.

Tekst stanowi przedruk na licencji CC.

Jeśli ta historia wzbudziła niepokój lub potrzebujesz rozmowy z kimś, skorzystaj z listy całodobowych numerów wsparcia kryzysowego dla Twojego kraju i poproś o pomoc.